Koruma Bakmak Ne Demek? (İzmir’de Gündelik Hayatın İçinden Bir Açıklama)
Bugün “Koruma bakmak ne demek” konusunu daha yakından inceleyerek merak edilen detaylara değineceğiz.
Bazı kavramlar var ya… İlk duyduğunda “bu kesin ciddi bir şey” diyorsun ama sonra hayatın içine girince aslında düşündüğünden çok daha gündelik, hatta yer yer komik bir şeye dönüşüyor. “Koruma bakmak ne demek?” meselesi de tam olarak böyle bir şey.
İzmir’de yaşayan 25 yaşında biri olarak söylüyorum: Bu kavramı ilk duyduğumda kafamda siyah takım elbiseli adamlar, kulaklıklar, güneş gözlükleri ve sürekli etrafa şüpheli bakan bakışlar vardı. Ama işin içine girince olayın sadece “birini korumak” değil, aynı zamanda “birini gözün gibi kollamak ama bunu yaparken hayatın komik gerçekleriyle boğuşmak” olduğunu fark ediyorsun.
Ve evet… çoğu zaman işin içinde bolca panik, bolca yanlış anlaşılma ve bolca “ben bunu niye yapıyorum ya?” hissi var.
Koruma Bakmak Ne Demek? Günlük Hayattaki Gerçek Anlamı
En basit haliyle “koruma bakmak ne demek?” sorusunun cevabı şudur: Bir kişiyi, bir ortamı ya da bir durumu güvenli tutmak için dikkatli olmak, gözlem yapmak ve gerektiğinde müdahale etmek.
Ama bunu kitap gibi anlatırsak sıkıcı olur. O yüzden gel bunu İzmir sokaklarına indirelim.
Düşün:
Alsancak’ta yürüyorsun. Arkadaşın yanında.
Arkadaş:
“Abi sen hep etrafı kolaçan ediyorsun ya, ne bakıyorsun?”
Ben:
“Koruma bakıyorum.”
Arkadaş:
“Ne bakıyorsun?”
Ben (iç ses):
“Valla ben de tam bilmiyorum ama biri aniden scooter’la üstümüze çıkarsa ilk ben düşeyim diye bakıyorum sanırım…”
İşte bu refleks hali, aslında “koruma bakmak” dediğimiz şeyin en saf hâli.
İzmir’de Koruma Bakmak: Mizah ve Gerçek Arasında Bir Yer
İzmir gibi rahat bir şehirde “koruma bakmak” biraz garip duruyor. Çünkü şehir zaten “rahat ol ya” diye bağırıyor.
Ama insanın kafası öyle çalışmıyor işte.
Sahne 1: Kafede Otururken
Konak’ta bir kafedeyiz. Arkadaşım kahvesini içiyor, ben ise refleks olarak oturduğum yerin çıkış kapısını 3 saniyede bir kontrol ediyorum.
Arkadaş:
“Abi sen CIA ajanı gibi davranıyorsun.”
Ben:
“Hayır ya, sadece… şey… güvenlik refleksi.”
İç ses:
“Kapı orada duruyor ama ben içten içe ‘ya biri içeri girerse ve garip bir şey olursa’ senaryosunu 27 farklı versiyonla oynatıyorum.”
Garson geçiyor, ben irkiliyorum.
Garson:
“Afiyet olsun.”
Ben:
“Teşekkürler… (ama az önce hayatımı analiz ettin sandım)”
İşte “koruma bakmak ne demek?” sorusunun İzmir kafesi versiyonu tam olarak bu: Sakin görünürken içten içe aksiyon filmi çekmek.
Koruma Bakmak Bir Meslek mi, Bir Refleks mi?
Aslında bu kavram sadece meslek olarak düşünülmemeli. Evet, profesyonel anlamda güvenlik görevlileri, korumalar vardır. Ama günlük hayatta herkesin içinde az biraz “koruma bakmak” vardır.
Mesela:
Arkadaş sarhoşken onu eve bırakmaya çalışmak
Gece eve dönerken arkanızı kontrol etmek
Kalabalıkta arkadaşını kaybetmemek için sürekli sayım yapmak
“Sen önden git, ben arkayı kontrol ediyorum” tripleri
Bunların hepsi küçük küçük “koruma bakmak” davranışlarıdır.
Ama İzmir versiyonu biraz daha dramatik:
“Abi sen önden git, ben bir çevreyi kolaçan edeyim… (sanki filmde final sahnesi var)”
Günlük Hayatta Koruma Bakmak Sendromu
Buna ben “Koruma Bakmak Sendromu” diyorum. Tıbbi değil ama duygusal olarak çok gerçek.
Belirtiler:
Sürekli etrafı taramak
Kalabalıkta otomatik konum alma
Arkadaş grubunu fiziksel olarak “koruma formasyonu”na sokmak
Sessiz bir ortamda bile “bir şey olacak mı?” hissi
Yan Etkiler:
Okumaya Değer: Koruma araçları çakar takabilir mi ?
Gereksiz yorgunluk
“Sen çok geriliyorsun ya” cümlesi
Ve tabii ki içsel monologlar
İç ses örneği:
“Tamam sakin. Her şey yolunda. Ama şu adam neden bize doğru bakıyor? Yok yok bakmıyor, telefonuna bakıyor… ama ya bakıyorsa?”
İşte bu döngü, günün sonunda insanı zihinsel olarak bayağı meşgul ediyor.
Koruma Bakmak Ne Demek? Arkadaş Ortamında Versiyonu
Arkadaş grubu içinde bu kavram daha da komik bir hâl alır. Çünkü herkes birbirine güvenir ama biri illa “ben kontrol ediyorum” moduna girer.
Ben genelde o kişi oluyorum.
Arkadaş 1:
“Abi rahat ol ya, burası İzmir.”
Ben:
“Biliyorum ama İzmir de olsa hayat sürprizlerle dolu.”
Arkadaş 2:
“Ne sürprizi?”
Ben:
“Mesela şu an sandalye kırılabilir.”
Sandalye kırılır.
Sessizlik.
Ben:
“Ben demiştim.”
Ama aslında mesele sandalye değil. Mesele beynin sürekli tetikte olması.
İzmir Sokaklarında Koruma Bakmak: Fazla Rahatlığın İçindeki Tetikte Zihin
İzmir’de insanlar genelde rahat olur. Deniz, güneş, kahve, sohbet…
Ama bazı insanlar (mesela ben gibi düşünen tipler) bu rahatlığın içinde bile sürekli bir “acaba?” hali taşır.
Kordon’da yürürken bile:
“Şu bisikletli çok hızlı geliyor… tamam geçti… ama ya geri dönerse?”
Bu düşünce zinciri bitmez.
Ve en komiği şu: Gerçekte hiçbir şey olmaz.
Ama beyin:
“Olabilirdi.”
Koruma Bakmak ve Sosyal Hayatın İnce Ayarı
İlginç olan şu: Bu davranış sosyal ilişkilerde de kendini gösterir.
Mesela bir arkadaşın kötü bir ruh halindeyse, sen otomatik olarak onu “koruma moduna” alırsın.
Daha dikkatli konuşursun
Yanından ayrılmazsın
Sürekli iyi olup olmadığını kontrol edersin
Bu kötü bir şey değil aslında. Ama bazen doz kaçınca şu olur:
Arkadaş:
“Abi ben sadece biraz yorgunum.”
Sen:
“Yorgunluk bazen daha derin şeylerin belirtisi olabilir…”
Arkadaş:
“Abi sadece uykusuzum.”
İşte bu noktada “koruma bakmak ne demek?” sorusu psikolojik bir seviyeye geçer.
Kendimle Dalga Geçtiğim Kısım
Bazen düşünüyorum: Ben gerçekten koruma mı yapıyorum yoksa sadece boş boş fazla mı düşünüyorum?
Çünkü dürüst olmak gerekirse:
Kimse bana görev vermedi
Kimse “etrafı kontrol et” demedi
Ama ben yine de kontrol ediyorum
Bir keresinde arkadaşım dedi ki:
“Abi senin beynin gece bekçisi gibi çalışıyor.”
Güldüm.
Ama sonra düşündüm.
Haklı olabilir.
Koruma Bakmak Ne Demek? Aslında Bir Tür Aşırı Düşünme Hali
İşin özüne indiğimizde bu kavram sadece fiziksel güvenlik değil, zihinsel bir durum.
“Bir şey olur mu?” düşüncesi
“Olursa ne yaparım?” senaryosu
“Olmasın diye ne kontrol etmeliyim?” refleksi
Bunların hepsi birleşince ortaya bir karakter çıkıyor.
Biraz komik, biraz stresli, biraz da aşırı düşünceli.
Final Gibi Değil Ama Hayatın İçinden Bir Gerçek
Koruma bakmak ne demek? sorusunun tek bir cevabı yok. Bu bazen bir arkadaşını kollamak, bazen kendini güvende hissetmeye çalışmak, bazen de sadece beynin fazla çalışması.
Ama İzmir’de bunu yaşamak başka bir şey:
Bir yanda deniz esiyor, insanlar kahkaha atıyor…
Diğer yanda sen içten içe “tamam ortam güvenli mi?” kontrolü yapıyorsun.
Ve belki de en komiği şu:
Kimse fark etmiyor bile.
Çünkü dışarıdan bakınca sadece “dikkatli biri” gibi görünüyorsun.
Ama içeride?
Tam bir kontrol merkezi.