Kategori: Makaleler

Osmanlı Devletinin İlk Anayasası Nedir? Bir İmparatorluğun Modernleşme Yolculuğuna Bilimsel Bir Bakış Osmanlı tarihine ilgi duyan herkesin aklında mutlaka şu soru belirmiştir: Yüzyıllar boyunca geleneksel hukuk ve padişah iradesiyle yönetilen bu imparatorluk, modern anlamda bir anayasaya ne zaman kavuştu? Tarih sahnesinde mutlak monarşiler yerlerini anayasal düzene bırakırken, Osmanlı Devleti de bu dönüşümden geri kalmadı. İşte bu dönüşümün en somut adımı, 19. yüzyılın son çeyreğinde “Kanûn-ı Esâsî” ile atıldı. Peki bu belge neydi, neden gerekliydi ve Osmanlı için ne ifade ediyordu? Modern Anayasa Kavramına Doğru: Osmanlı’nın Dönüşüm İhtiyacı Mutlak Monarşiden Hukukun Üstünlüğüne Yüzyıllar boyunca Osmanlı’da yönetim, padişahın mutlak otoritesine ve şer’i…

Güvenilirlik Kaç Olmalı? Ekonomik Denge Üzerine Bir Analiz Bir ekonomist için en zor sorulardan biri, belki de en soyut olanıdır: “Güvenilirlik kaç olmalı?” Ekonomi, sayılarla ölçülür; ama güven, hesaplanması en güç değişkendir. Kaynakların sınırlılığı ve seçimlerin sonuçları üzerine düşünen bir ekonomist, şunu fark eder: güven olmadan hiçbir model, hiçbir piyasa, hiçbir gelecek tutarlı olamaz. Güvenilirlik, sadece ekonomik göstergelerde değil, bireysel davranışlarda da dengenin görünmez omurgasıdır. Güvenilirlik: Piyasa Dinamiklerinin Görünmeyen Ekolü Ekonomik sistemler, görünürde sayılarla işler; ancak derinlerde güven akışı vardır. Bir ülkenin para biriminin değeri, merkez bankasının politikaları kadar, yatırımcının o politikaya duyduğu güvenle belirlenir. Güvenilirlik burada yalnızca bir psikolojik…

Kırılgan Şeyler Nelerdir? – Kalbin En Derin Yerinde Saklı Olanlar Bazen bir hikâye anlatmak ister insan. Çünkü bazı duygular yalnızca kelimelerle değil, yaşanmışlıklarla anlaşılır. İşte bu satırlar da öyle bir niyetle yazıldı: Kalbin en kırılgan köşelerine dokunmak, hayatın hassas dengelerinde gizlenen anlamları birlikte keşfetmek için… Bir Şehirde, İki Farklı Kalp Büyük bir şehirde, yolları kesişen iki insan vardı: Emre ve Elif. Emre, mühendis ruhlu, stratejik düşünen, sorunları çözmek için hep bir planı olan bir adamdı. Onun dünyasında her şey mantıkla açıklanmalı, her şeyin bir çözümü olmalıydı. Elif ise bambaşka bir yerde yaşıyordu sanki… Kalbiyle düşünen, küçük ayrıntılara büyük anlamlar yükleyen,…

Günyüzü Ayrı mı Birleşik mi? Dilin Işığında Bir Kavramın Yolculuğu Türkçede bazı kelimeler sadece anlamlarıyla değil, yazılışlarıyla da düşünmemizi sağlar. “Günyüzü” de bunlardan biridir. Birçok kişi bu kelimeyi “gün yüzü” şeklinde ayrı, kimileri de “günyüzü” biçiminde birleşik yazar. Peki doğru olan hangisi? Bu yazıda yalnızca imla kuralını değil; dilin tarihsel evrimini, anlamın dönüşümünü ve kelimelerin insan deneyimiyle kurduğu derin bağı da inceleyeceğiz. Bir Kelimenin Hikâyesi: “Gün” ve “Yüz”ün Buluşması “Gün” sözcüğü, Eski Türkçeden beri “ışık, aydınlık, gündüz” anlamında kullanılır. “Yüz” ise sadece bir organı değil, aynı zamanda “yüzey, ön, dışa dönük kısım” anlamını taşır. Bu iki kelime yan yana geldiğinde,…

Ev Çiçeği Kaç Günde Bir Sulanır? Tarihsel Bir Perspektiften Yaklaşım Bir tarihçi olarak, geçmişin izlerini takip etmek ve insanların yaşam tarzlarıyla ilgili ipuçlarını günümüze taşımak her zaman ilgimi çekmiştir. Tarihe dair çoğu zaman unutulmuş gibi görünen ama gündelik yaşamda büyük bir rol oynayan detaylar, aslında toplumsal dönüşümün minik taşlarıdır. Ev çiçeklerinin sulanma sıklığı gibi basit bir soru, aslında insanlık tarihinin değişen yaşam koşulları ve çevreye dair anlayışları hakkında derin bir şeyler anlatabilir. Çiçek bakımı, kültürel kodların, çevresel etkileşimlerin ve zamanla değişen yaşam tarzlarının bir yansımasıdır. Bu yazıda, ev çiçeklerinin sulama periyotları üzerinden tarihsel bir bakış açısı sunacak, zaman içindeki toplumsal…

En İyi Ağaç Kesim Motoru Hangisi? Edebiyat Perspektifinden Bir İnceleme Kelimenin gücü, her zaman bir değişim ve dönüşüm aracı olmuştur. Bir kelime, derin anlamlar taşır, bir cümle ise evreni değiştirebilir. Edebiyatçıların, metinler aracılığıyla hayatı, insan ruhunu ve doğanın gizemlerini çözümlemeleri, insanın içsel dünyasına dokunan derinlikli bir keşif sürecini başlatır. Tıpkı bir yazının, okurun ruhunda uyandırdığı yankılar gibi, bir ağaç kesim motoru da ormanın kalbini delip geçerken toprağa sesini bırakır. Bu yazıda, bir ağaç kesim motorunun “en iyi” olup olmadığına dair soruyu, edebiyatın ve doğanın çağrışımlarıyla inceleyeceğiz. Ağaç Kesim Motoru: Bir Metnin Başlangıcı Ağaç kesim motoru, doğanın kudretini ve insanın müdahalesini…

Kaosun Tersi Nedir? Düzeni Ararken Toplumsal Cinsiyet ve Adalet Üzerine Bir Yolculuk Merhaba sevgili okur! Bugün sana sadece bir kelimeyi değil, o kelimenin arkasındaki dünyayı sorgulatmak istiyorum. “Kaosun tersi nedir?” diye sorduğumuzda aklımıza hemen “düzen” gelir. Ama bu kadar basit midir gerçekten? Düzen sadece kuralların işlediği, her şeyin yolunda gittiği bir yapı mıdır, yoksa bundan çok daha derin, çok daha insani bir şey midir? Gel, bu soruya toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet gibi dinamikleri de dahil ederek farklı açılardan bakalım. Kaosun Tersi Sadece “Düzen” mi? Geleneksel düşüncede kaosun zıttı genellikle “düzen” olarak kabul edilir. Fizikte entropinin azaldığı, sosyal bilimlerde…

Kansızlık ve Demir Eksikliğine Ne İyi Gelir? Mutfaktan Politikaya Uzanan Bir Yolculuk “Sürekli yorgunum” diye geçiştirdiğimiz şey, çoğu zaman kansızlık ve demir eksikliğinin bize attığı çentiklerdir. Peki gerçekten ne iyi gelir? Cevap sadece “kırmızı et yiyin” kadar sığ değil; tarımdan şehir hayatına, kahve kültüründen sağlık politikalarına kadar uzanan bir tablo var. Not: Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tedavi ve takviye kararlarını hekiminizle verin. Kökenler: Neden Kansız Kalıyoruz? Kansızlık (anemi) ve demir eksikliği; beslenme alışkanlıkları, emilim bozuklukları (çölyak, H. pylori, inflamatuvar bağırsak hastalıkları), kronik kanamalar (ağır adet, sindirim sistemi) ve yetersiz depolar gibi bir dizi nedenle başlar. Ancak mesele sadece bireysel…

1 Kg Hışır Poşet Kaç Adet? Güç, Toplum ve Sembolik İlişkiler Üzerine Bir Siyaset Bilimi Perspektifi Siyaset bilimi, sadece siyasi partiler ve devlet yönetimiyle sınırlı değildir. Toplumun her katmanındaki ilişkiler, bireylerin ve grupların gücünü nasıl kullandığına dair ipuçları verir. Güç, devletin elinde yoğunlaşan bir araçtan çok daha fazlasıdır; aynı zamanda günlük hayatın içine işlemiş, kuralları belirleyen, davranışları yönlendiren bir mekanizmadır. Peki, 1 kg hışır poşet kaç adet eder? Bu basit bir ticari soru gibi görünebilir, ancak bu sorunun ardında toplumsal yapılar, ideolojiler ve güç ilişkileri gizli olabilir. Hışır poşetlerin sayısını belirlemek, görünmeyen bir toplumsal yapının, iktidarın, cinsiyet rollerinin ve günlük…

Bir Hellim Kaç Kalori? Gücün Sofradaki Anatomisi Giriş: Bir Siyaset Bilimcinin Sofra Üzerinden Düşünceleri Toplumsal düzen, bazen bir meclis salonunda şekillenir; bazen de bir kahvaltı masasının kenarında. Bir adet hellimin kaç kalori olduğuna dair sorunun kendisi bile, aslında güç ilişkilerinin, ideolojinin ve toplumsal cinsiyet rollerinin derinliklerine uzanan bir tartışmadır. Siyaset bilimi, yalnızca iktidar mücadelelerinin ya da kurumların analizinden ibaret değildir; o, bireyin bedeninden başlayan bir mikro-iktidar haritasıdır. Bir siyaset bilimci için hellim peyniri yalnızca bir gıda değil, bir iktidar göstergesidir. Çünkü tüketim alışkanlıklarımız bile devletin, kurumların ve ideolojilerin içimize işlenmiş biçimlerini taşır. “Kaç kalori?” sorusu, görünürde sağlıkla ilgilidir; ama derininde…